Một số điểm mới của luật phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024
Ngày 29/11/2024, tại Kỳ họp thứ 8 Quốc hội
khóa XV đã thông qua Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC
và CNCH), có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025 (Luật số 55/2024/QH15)
Luật
PCCC và CNCH mới được ban hành nhằm khắc phục những bất cập, khoảng
trống pháp lý còn tồn tại trong Luật Phòng cháy, chữa cháy năm 2001 (đã
được sửa đổi, bổ sung năm 2013), đồng thời nâng cao hiệu quả công tác
phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ trong tình hình mới.
So
với quy định hiện hành, luật mới có nhiều điểm đổi mới quan trọng, đáng
chú ý như: bổ sung đầy đủ các quy định về cứu nạn, cứu hộ gắn với quyền
con người; làm rõ trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức trong công tác
PCCC; hoàn thiện các điều kiện an toàn đối với nhà ở, công trình kết hợp
kinh doanh; tăng cường phân cấp, cải cách thủ tục hành chính; đồng thời
khuyến khích mạnh mẽ sự tham gia của người dân, doanh nghiệp và toàn xã
hội vào công tác PCCC và CNCH.
Dưới đây là là một số điểm nổi bật được quy định trong luật PCCC và CNCH mới, cụ thể:
1. Bổ sung thêm một số hành vi bị cấm trong phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ
So với quy định tại Điều 13 Luật Phòng cháy và chữa cháy 2001 (Luật PCCC 2001) thì Điều 14 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024 (Luật PCCC và CNCH 2024) đã bổ sung thêm một số hành vi bị cấm trong phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, cụ thể:
- Xúc phạm, đe dọa lực lượng PCCC và CNCH thực hiện nhiệm vụ;
-
Lợi dụng, lạm dụng nhiệm vụ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ để
thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, nhũng nhiễu, xâm phạm lợi ích của
Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân;
- Báo tình huống cứu nạn, cứu hộ giả.
- Lấn chiếm, bố trí vật cản gây cản trở hoạt động của phương tiện chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cơ giới.
-
Làm giả, làm sai lệch kết quả thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa
cháy, kết quả kiểm tra nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy.
2. Bổ sung điều kiện cơ bản đảm bảo an toàn phòng cháy đối với nhà ở và nhà ở kết hợp kinh doanh
Nhằm
quản lý chặt chẽ đối với các loại hình nhà ở sử dụng kết hợp với sản
xuất, kinh doanh, Luật PCCC và CNCH 2024 đã bổ sung quy định về điều
kiện bảo đảm bảo an toàn phòng cháy đối với loại hình này.
Theo Điều 21 Luật PCCC và CNCH 2024, nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh phải bảo đảm các điều kiện an toàn về phòng cháy sau:
(i) Các điều kiện an toàn về phòng cháy theo Điều 20 Luật PCCC và CNCH 2024
(ii) Có biển cấm, biển báo, biển chỉ dẫn theo quy định;
(iii) Khu vực sản xuất, kinh doanh hàng hóa có nguy cơ cháy, nổ phải có giải pháp ngăn cách hoặc ngăn cháy với khu vực để ở.
3. Quy định cụ thể về phòng cháy chữa cháy khi sử dụng điện
Nội
dung phòng cháy trong sử dụng điện đã được quy định tại Điều 24 Luật
PCCC 2001, tuy nhiên vẫn còn mang tính khái quát, chưa rõ ràng. Do đó,
Điều 24 Luật PCCC và CNCH 2024 đã sửa đổi, bổ sung cụ thể, đầy đủ hơn về
trách nhiệm trong việc bảo đảm điều kiện an toàn khi sử dụng điện.
Theo
đó, Điều 24 Luật PCCC và CNCH 2024 yêu cầu cá nhân, hộ gia đình sử dụng
điện phải lắp đặt, sử dụng các thiết bị điện đáp ứng tiêu chuẩn kỹ
thuật và yêu cầu về an toàn điện
Ngoài
ra, thường xuyên thực hiện việc kiểm tra và kịp thời sửa chữa, thay thế
dây dẫn điện, thiết bị điện không bảo đảm an toàn về phòng cháy; ngăn
ngừa nguy cơ gây cháy, nổ do điện trong suốt quá trình sử dụng điện.
Trước
đây, Luật PCCC 2001 hiện hành chỉ quy định về phòng cháy trong việc sử
dụng điện, thiết bị và dụng cụ điện với nội dung: Nhà máy điện, lưới
điện; Thiết kế, thi công lắp đặt hệ thống điện và thiết bị điện; Thiết
bị, dụng cụ điện được sử dụng trong môi trường nguy hiểm về cháy, nổ; Cơ
quan, tổ chức và cá nhân cung ứng điện..
4. Bổ sung quy định về cứu nạn, cứu hộ
Hiện
nay, các hoạt động liên quan đến công tác CNCH đối với sự cố, tai nạn
mới chỉ được quy định trong Nghị định của Chính phủ, trong khi hoạt động
CNCH có tác động trực tiếp, làm hạn chế quyền con người, quyền công dân
mà theo quy định của Hiến pháp năm 2013 phải được quy định trong luật.
Do
đó, Luật PCCC và CNCH 2024 đã sửa đổi, bổ sung theo hướng quy định cụ
thể các hoạt động CNCH đối với những sự số, tai nạn thông thường xảy ra
trong đời sống hằng ngày tại Chương IV.
Các
quy định về cứu nạn, cứu hộ bao gồm: phạm vi hoạt động cứu nạn cứu hộ
của lực lượng PCCC và CNCH; tổ chức cứu nạn cứu hộ; quyền và trách nhiệm
của người chỉ huy cứu nạn, cứu hộ; huy động lực lượng, phương tiện, tài
sản tham gia cứu nạn, cứu hộ; xây dựng, thực tập phương án CNCH của cơ
quan công an, trách nhiệm cứu nạn cứu hộ,...
Các
quy định này bảo đảm phù hợp với quy định của Hiến pháp năm 2013 về bảo
đảm quyền con người, quyền công dân; tạo cơ sở pháp lý minh bạch trong
việc xác định, phân định cụ thể những nhiệm vụ mà lực lượng chức năng
được thực hiện.
5. Bãi bỏ một số quy định về điều kiện an toàn PCCC đối với các công trình đặc thù
So
với Luật PCCC 2001, Luật PCCC và CNCH 2024 đã bãi bỏ một số quy định về
điều kiện an toàn PCCC đối với các công trình đặc thù do hiện nay đã
ban hành các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật để áp dụng trực tiếp, bao
gồm:
- Phòng cháy đối với rừng.
- Phòng cháy đối với đặc khu kinh tế, khu công nghiệp, khu chế xuất và khu công nghệ cao.
-
Phòng cháy trong khai thác, chế biến, sản xuất, vận chuyển, kinh doanh,
sử dụng, bảo quản sản phẩm dầu mỏ, khí đốt, vật tư, hàng hoá khác có
nguy hiểm về cháy, nổ.
-
Phòng cháy đối với công trình cao tầng, công trình trên mặt nước, công
trình ngầm, đường hầm và công trình khai thác khoáng sản khác.
- Phòng cháy đối với chợ, trung tâm thương mại, kho tàng.
- Phòng cháy đối với cảng, nhà ga, bến xe.
6. Bổ sung quy định hoạt động khoa học công nghệ trong PCCC và CNCH
Khuyến
khích, tạo điều kiện để cơ quan, tổ chức, cá nhân nghiên cứu, ứng dụng
khoa học và chuyển giao công nghệ trong hoạt động phòng cháy, chữa cháy
là một chính sách mới của nhà nước trong Luật PCCC và CNCH 2024.
Theo
quy định tại Điều 52 Luật PCCC và CNCH 2024 đã bổ sung quy định về
chính sách ưu đãi đối với tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động khoa học
và công nghệ trong công tác phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, hệ
thống cơ sở dữ liệu về PCCC CNCH.
Ưu
tiên kết hợp, ứng dụng kết quả đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu trong nước
thuộc lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ vào đầu tư sản
xuất, phát triển công nghệ, phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn,
cứu hộ.
Trên đây là bài viết tổng hợp 06 điểm mới của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024.